hm. Maksymilian Golisz
1906 – 1943 • Nauczyciel • Harcmistrz • Bohater Pomorza Zachodniego
„Prawda, praca i miłość ku Ojczyźnie to najwyższe drogowskazy każdego prawego Polaka i harcerza.”
— Etos pracy i służby hm. Maksymiliana Golisza
Nauczyciel w Szczecinie
Kierownik jedynej Polskiej Szkoły Macierzy Szkolnej w przedwojennym Szczecinie (1934–1939). Mimo zastraszania przez bojówki hitlerowskie uczył dzieci polskiej mowy i kultury.
Instruktor Harcerski
Działacz Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech. Organizator szczecińskich drużyn harcerskich (m.in. drużyny „Gryf”) oraz leśnych biwaków i gier puszczańskich na Pomorzu.
Niezłomny do Końca
Aresztowany przez gestapo we wrześniu 1939 r. Więziony w Sachsenhausen i Moabicie. Nigdy nie wyrzekł się Polski ani harcerskich ideałów, oddając życie za wierność Ojczyźnie.
Patron 3 SDH »Wenedzi«
Dla harcerzy Wenedów jest wzorem braterstwa, odwagi cywilnej i puszczańskiego hartu ducha. Z dumą nosimy jego nazwisko na ramieniu i w naszej nazwie.
1. Kaszubskie korzenie i harcerska młodość
Maksymilian Golisz urodził się 15 października 1906 roku w Wielu na Kaszubach. Od najmłodszych lat dorastał w atmosferze poszanowania polskich tradycji i głębokiej wiary. Swoją harcerską drogę rozpoczął w latach szkolnych, wstępując w szeregi Związku Harcerstwa Polskiego.
Po ukończeniu seminarium nauczycielskiego poświęcił się pracy pedagogicznej. Wybrał najtrudniejszą ścieżkę – postanowił uczyć polskie dzieci tam, gdzie polskość była systematycznie tępiona: w granicach ówczesnych Niemiec.
2. Misja w Szczecinie (1934 – 1939)
W 1934 roku druh Golisz przybył do Szczecina (wtedy niemieckiego Stettina), aby objąć kierownictwo Katolickiej Szkoły Polskiej Macierzy Szkolnej. Była to jedyna legalna placówka edukacyjna dla tamtejszej polskiej mniejszości.
Równocześnie zaangażował się całą duszą w ruch harcerski. Został instruktorem Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech (ZHPwN). Założył i prowadził w Szczecinie drużynę harcerzy „Gryf”. Organizował zbiórki leśne w podszczecińskich lasach, biwaki i obozy, ucząc młodzież pionierki, samarytanki, terenoznawstwa i miłości do ojczystego kraju.
3. Czas próby, uwięzienie i męczeństwo
11 września 1939 roku, zaledwie kilka dni po wybuchu II wojny światowej, Maksymilian Golisz został aresztowany przez gestapo. Niemcy zamknęli polską szkołę, a jej nauczycieli potraktowali jak najgroźniejszych wrogów Rzeszy.
Przeszedł przez obóz koncentracyjny Sachsenhausen oraz ciężkie więzienia w Goleniowie i Berlinie-Moabicie. Mimo tortur i nacisków nie złożył fałszywych zeznań i odmówił podpisania volkslisty.
W 1942 roku hitlerowski Trybunał Ludowy (Volksgerichtshof) skazał go na karę śmierci za rzekomą „zdradę stanu” – pod którym to pojęciem okupanci rozumieli wychowywanie młodzieży w duchu polskim i harcerskim. Wyrok wykonano przez ścięcie na gilotynie 1 kwietnia 1943 roku w więzieniu Brandenburg-Görden.
4. Dlaczego jest patronem 3 SDH »Wenedzi«?
Dla naszej drużyny postać Maksymiliana Golisza nie jest tylko odległym wspomnieniem z podręcznika historii. To żywy wzór tego, co znaczy być harcerzem w życiu codziennym:
- Wierność Przysiędze: Pokazał, że harcerskie przyrzeczenie składa się raz na całe życie.
- Odwaga cywilna: Nie bał się stawać w obronie słabszych i głosić prawdy, nawet w obliczu śmiertelnego zagrożenia.
- Puszczaństwo i braterstwo: Zaszczepił miłość do harcerskich lasów wokół Szczecina – tych samych, w których dzisiaj wędrują Wenedzi.
W Szczecinie jego nazwiskiem nazwano ulicę na Żelechowej, a nasza drużyna nosi pełną oficjalną nazwę:
3 Szczecińska Drużyna Harcerzy „Wenedzi” im. Maksymiliana Golisza.
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Sprawdź Prawo Harcerza lub ekwipunek na najbliższą zbiórkę drużyny.